He neither smokes nor drinks.
نه سیگار می‌کشد نه مشروب می‌خورد
دو جمله در یکی — و دقت کنید فعل منفی نشد، چون neither خودش منفی است.
وقتی دو جمله فاعل یکسان یا موضوع مشترک دارند، می‌شود آن‌ها را در یک جمله ادغام کرد و بخش تکراری را حذف کرد.
برای این کار دو جفت کلمه داریم: either … or وقتی یکی از دو کار انجام می‌شود، و neither … nor وقتی هیچ‌کدام انجام نمی‌شود.
در این مقاله هر دو را با جدول یاد می‌گیرید و درباره‌ی سخت‌ترین بخشش صحبت می‌کنیم: اینکه فعل باید مفرد باشد یا جمع. در پایان تمرین و آزمون هست.
دو جفت، دو معنی
either … or — یکی از دو
You can either pay now or pay later.
یا الان پرداخت کن یا بعداً. یکی از دو انجام می‌شود.
neither … nor — هیچ‌کدام
He neither smokes nor drinks.
نه سیگار می‌کشد نه مشروب. هیچ‌کدام.
💡 چطور دو جمله را یکی کنیم
بخش مشترک را یک بار می‌نویسیم، بعد either و بقیه‌ی جمله‌ی اول، بعد or و بقیه‌ی جمله‌ی دوم:
I can come with you. I can stay here.
↓
You can either come with us or stay here alone.
با neither فعل منفی نمی‌شود
کلمه‌ی neither خودش منفی است. اگر فعل را هم منفی کنید، دو منفی می‌شود و جمله غلط است.
❌ He doesn’t neither smoke nor drink.
✅ He neither smokes nor drinks.
neither خودش منفی است — فعل مثبت می‌ماند.
❌ She didn’t neither know nor care.
✅ She neither knew nor cared.
همان قاعده.
❌ دو منفی
He doesn’t neither smoke nor drink.
غلط — دو تا منفی در یک جمله.
✅ یک منفی
He neither smokes nor drinks.
درست — فعل مثبت است ولی معنی منفی.
💡 راه دیگر گفتن همین جمله
اگر neither سختتان است، می‌شود با not … or گفت:
He doesn’t smoke or drink.
هر دو درست‌اند. شکل اول رسمی‌تر و ادبی‌تر است.
فعل مفرد یا جمع
وقتی دو فاعل با این کلمه‌ها به هم وصل می‌شوند، فعل با نزدیک‌ترین فاعل هماهنگ می‌شود — یعنی با فاعل دوم.
💡 قاعده‌ی نزدیک‌ترین فاعل
به فاعلی نگاه کنید که بعد از or یا nor آمده. فعل با همان می‌خواند.
هر دو مفرد → فعل مفرد
Neither Ali nor Maryam can come.
هر دو مفردند، پس فعل مفرد.
فاعل دوم ضمیر → با آن بخوان
Either Kay or I am going.
فاعل دوم I است، پس am — نه is.
💡 در گفتار روزمره فرق دارد
مرجع‌های معتبر می‌گویند در گفتار غیررسمی اغلب فعل جمع می‌آید، حتی وقتی هر دو فاعل مفردند:
If either David or Janet come, they will want a drink. — گفتاری
If either David or Janet comes, he or she will want a drink. — رسمی
در آزمون و نوشتار، قاعده‌ی نزدیک‌ترین فاعل را رعایت کنید. درباره‌ی هماهنگی فعل و فاعل مطابقت فعل و فاعل را ببینید.
وارونگی بعد از nor
وقتی nor دو جمله‌ی کامل را وصل می‌کند، جمله‌ی دوم وارونه می‌شود — فعل کمکی جلوی فاعل می‌آید، درست مثل سؤال.
❌ I cannot sing, nor I can dance.
✅ I cannot sing, nor can I dance.
بعد از nor، فعل کمکی قبل از فاعل می‌آید.
❌ She didn’t call, nor she wrote.
✅ She didn’t call, nor did she write.
همان قاعده — با did.
بدون جمله‌ی کامل — وارونگی ندارد
He neither smokes nor drinks.
اینجا فقط دو فعل وصل شده‌اند، نه دو جمله.
با جمله‌ی کامل — وارونه می‌شود
I cannot sing, nor can I dance.
دو جمله‌ی کامل، پس وارونگی.
💡 وقتی جمله با neither شروع شود
اینجا هم وارونگی داریم:
Neither will the workers go on strike, nor will they negotiate.
درباره‌ی این پدیده وارونگی با never و rarely را ببینید.
بقیه‌ی خانواده
دو جفت دیگر هم هستند که همینطور کار می‌کنند:
💡 تفاوت مهم both با بقیه
با both … and فعل همیشه جمع است، چون واقعاً دو نفرند:
✅ Both Ali and Sara are here.
❌ Both Ali and Sara is here.
ولی با either و neither قاعده‌ی نزدیک‌ترین فاعل حاکم است. درباره‌ی این سه تفاوت both و either را ببینید.
اشتباهات رایج فارسی‌زبان‌ها
❌ Either you stay and I leave.
✅ Either you stay or I leave.
خطای ۱ — جفت درست either… or است.
❌ Neither he came or called.
✅ Neither he came nor called.
خطای ۲ — جفت درست neither… nor است.
❌ He doesn’t neither smoke nor drink.
✅ He neither smokes nor drinks.
خطای ۳ — neither خودش منفی است.
❌ Neither the book nor the magazines discusses this.
✅ Neither the book nor the magazines discuss this.
خطای ۴ — فعل با نزدیک‌ترین فاعل می‌خواند.
❌ I cannot sing, nor I can dance.
✅ I cannot sing, nor can I dance.
خطای ۵ — بعد از nor وارونگی لازم است.
❌ Either Kay or I is going.
✅ Either Kay or I am going.
خطای ۶ — فاعل دوم I است.
❌ Both Ali and Sara is here.
✅ Both Ali and Sara are here.
خطای ۷ — با both فعل همیشه جمع است.
💡 ریشه‌ی خطای سوم
در فارسی می‌گوییم «نه سیگار می‌کشد و نه مشروب می‌خورد» — و فعل‌ها هم منفی‌اند. انگلیسی فقط یک منفی می‌پذیرد و آن را در neither گذاشته.
تمرین
📝 جای خالی را پر کنید یا خطا را بگیرید
آزمون
در حال بارگذاری آزمون…
سؤالات متداول
درس‌های مرتبط و ادامه‌ی یادگیری
مشاوره رایگان و تخصصی سلام‌زبان
در انتخاب دوره، تعیین سطح یا مسیر یادگیری گرامر سؤال دارید؟
🎓 مشاهده کلاس‌های آموزش آنلاین
بعد از ورود به لینک، در بخش سرفصل‌ها دروس رایگان ۱ و ۶ را ببینید