The man who called is my boss.
یک کلمه، دو جمله را به هم می‌دوزد
ضمیر موصولی در فارسی همیشه «که» ترجمه می‌شود — ولی در انگلیسی هفت شکل دارد و انتخابش قاعده دارد.
ضمیر موصولی ابزاری است که با آن دو جمله را یکی می‌کنید. به‌جای «مردی را می‌شناسم. او چهار زبان بلد است» می‌گویید «مردی را می‌شناسم که چهار زبان بلد است».
در فارسی همه‌شان «که» می‌شوند — و همین‌جاست که کار سخت می‌شود. در انگلیسی باید بین who و which و that و whose انتخاب کنید.
در این مقاله هفت ضمیر موصولی را با جدول یاد می‌گیرید، درباره‌ی نقش فاعلی و مفعولی صحبت می‌کنیم — که تعیین می‌کند کِی می‌شود ضمیر را حذف کرد — و در پایان یک تکنیک پیشرفته یاد می‌گیرید که جمله را کوتاه و حرفه‌ای می‌کند.
هفت ضمیر موصولی
دو جمله‌ی جدا
I know a man. He speaks four languages.
دو جمله‌ی کوتاه. تکراری و بریده‌بریده.
یک جمله با ضمیر موصولی
I know a man who speaks four languages.
یک جمله‌ی روان. حرفه‌ای‌تر.
💡 that همه‌کاره است
در گفتار روزمره that جای who و which می‌نشیند و کاملاً درست است:
The man that called… ✅
The book that I read… ✅
ولی در نوشتار رسمی، تفکیک who و which بهتر است.
نقش فاعلی یا مفعولی
این مهم‌ترین بخش این مقاله است — چون تعیین می‌کند ضمیر را می‌شود حذف کرد یا نه.
💡 قاعده‌ی تشخیص
به کلمه‌ی بعد از ضمیر موصولی نگاه کنید:
اگر فعل آمد → نقش فاعلی دارد
اگر فاعل آمد → نقش مفعولی دارد
نقش فاعلی
I know a person who speaks four languages.
بعد از who فعل speaks آمده. پس فاعلی است.
نقش مفعولی
The man whom you saw was my teacher.
بعد از whom فاعل you آمده. پس مفعولی است.
✅ چرا این مهم است
ضمیر موصولی فاعلی را نمی‌شود حذف کرد.
ضمیر موصولی مفعولی را راحت می‌شود حذف کرد.
حذف ضمیر موصولی
انگلیسی‌زبان‌ها در گفتار روزمره ضمیر موصولی مفعولی را تقریباً همیشه حذف می‌کنند. اگر شما نکنید، حرف زدنتان کتابی به نظر می‌رسد.
مفعولی — می‌شود حذف کرد
The book that I read was good.
بعد از that فاعل I آمده. پس مفعولی است و حذف می‌شود.
فاعلی — نمی‌شود حذف کرد
The man who called was my boss.
بعد از who فعل called آمده. حذفش جمله را خراب می‌کند.
❌ The man called was my boss.
✅ The man who called was my boss.
اینجا who فاعلی است و حذفش غلط است.
💡 یک تست سریع
ضمیر را بردارید و بخوانید. اگر جمله دو فعل پشت سر هم پیدا کرد یا معنی‌اش شکست، ضمیر فاعلی بوده و باید برگردد.
بند کاهش‌یافته
یک تکنیک هست که با آن می‌شود ضمیر فاعلی را هم حذف کرد. این کار جمله را کوتاه و حرفه‌ای می‌کند و در رایتینگ آکادمیک همه‌جا دیده می‌شود.
💡 فرمول
ضمیر موصولی فاعلی را حذف کنید و فعل بعدش را — بدون توجه به زمانش — به شکل ing دربیاورید.
💡 برای زمان کامل دو شکل دارد
The student who has watched TV for two hours…
→ The student watching TV for two hours…
→ The student having watched TV for two hours…
هر دو درست‌اند. دومی رسمی‌تر است.
✅ معنی عوض نمی‌شود
چه ضمیر را حذف کنید چه نه، معنی جمله یکی است. فقط لحن رسمی‌تر و فشرده‌تر می‌شود.
💡 حالت مجهول هم دارد
اگر فعل مجهول باشد، فقط قسمت سوم می‌ماند:
The car which was stolen… → The car stolen…
برای جزئیات، مقاله‌ی صفت فاعلی و مفعولی را ببینید.
اشتباهات رایج فارسی‌زبان‌ها
❌ The man which called was my boss.
✅ The man who called was my boss.
خطای ۱ — برای انسان which نمی‌آید.
❌ The book who I read was good.
✅ The book which I read was good.
خطای ۲ — برای شیء who نمی‌آید.
❌ The man called me was my boss.
✅ The man who called me was my boss.
خطای ۳ — ضمیر فاعلی حذف نمی‌شود.
❌ The boy who his father is a doctor…
✅ The boy whose father is a doctor…
خطای ۴ — برای مالکیت whose می‌آید.
❌ The city which I was born is Tehran.
✅ The city where I was born is Tehran.
خطای ۵ — برای مکان where.
❌ She is the woman who I told you about her.
✅ She is the woman I told you about.
خطای ۶ — ضمیر دوم اضافه است.
❌ The student who watching TV is my friend.
✅ The student watching TV is my friend.
خطای ۷ — در بند کاهش‌یافته، who حذف می‌شود.
💡 ریشه‌ی خطای ششم
در فارسی می‌گوییم «زنی که درباره‌اش گفتم» — ضمیر دوم را نگه می‌داریم. انگلیسی این را تکرار می‌داند و غلط است. یک ضمیر کافی است.
تمرین
📝 ضمیر موصولی مناسب یا تشخیص نقش
آزمون
در حال بارگذاری آزمون…
سؤالات متداول
درس‌های مرتبط و ادامه‌ی یادگیری
📚 مسیر ادامه‌ی یادگیری این درس
ضمایر در انگلیسیصفحه‌ی مادر هفت نوع ضمیر
صفت فاعلی و مفعولیبند کاهش‌یافته با جزئیات
حرف اضافه در بند موصولیto whom یا spoke to
ترتیب کلمات در جملات موصولیجای بند در جمله
جملات پیچیدهساختن جمله‌ی بلندِ درست
گرامر تفاوت‌هاسیزده تفاوت پرتکرار در یک صفحه
مشاوره رایگان و تخصصی سلام‌زبان
در انتخاب دوره، تعیین سطح یا مسیر یادگیری گرامر سؤال دارید؟
🎓 مشاهده کلاس‌های آموزش آنلاین
بعد از ورود به لینک، در بخش سرفصل‌ها دروس رایگان ۱ و ۶ را ببینید