She sleeps. · She bought a car.
یکی مفعول میخواهد، یکی نه
فعل لازم بدون مفعول کامل است. فعل متعدی بدون مفعول ناقص میماند.
این تقسیمبندی ساده به نظر میرسد ولی کلید چند موضوع مهم دیگر است: مجهول، ترتیب کلمات، و اینکه چرا بعضی جملهها ناقص به نظر میرسند.
یک تست ساده دارد: از فعل بپرسید «چه چیزی را؟». اگر جواب داشت، متعدی است. She bought — چه چیزی را خرید؟ جواب دارد. She slept — چه چیزی را خوابید؟ بیمعنی است.
در این مقاله این دو نوع را از هم جدا میکنیم، دربارهی مفعول مستقیم و غیرمستقیم صحبت میکنیم و میبینیم چرا فقط بعضی فعلها مجهول میشوند. در پایان تمرین و آزمون هست.
دو نوع فعل
لازم — بدون مفعول کامل است
The building collapsed.
ساختمان فرو ریخت. جمله تمام است.
متعدی — مفعول لازم دارد
The cat caught the mouse.
گربه موش را گرفت. بدون «موش» جمله ناقص است.
💡 تست یکخطی
بعد از فعل بپرسید: چه چیزی را؟ یا چه کسی را؟
جواب داشت → متعدی
بیمعنی بود → لازم
💡 متمم مفعول نیست
در جملهی I go to school عبارت to school مفعول نیست — متمم است. فعل go لازم است.
فرقشان: مفعول مستقیم بعد از فعل میآید، متمم با حرف اضافه.
فعلهایی که هر دو هستند
خیلی از فعلها بسته به جمله هم لازماند هم متعدی. این نکته را کتابها کم میگویند.
لازم
The door opened.
در باز شد. خودبهخود. مفعول ندارد.
متعدی
She opened the door.
او در را باز کرد. مفعول: the door
💡 چرا این مهم است
در فارسی برای این دو حالت دو فعل جدا داریم — «شکست» و «شکاند». در انگلیسی یک فعل است و از روی جمله معلوم میشود. برای همین فارسیزبانها گاهی دنبال فعل دوم میگردند که وجود ندارد.
مفعول مستقیم و غیرمستقیم
بعضی فعلهای متعدی دو مفعول میگیرند — یکی چیزی که داده میشود، یکی کسی که میگیرد.
💡 دو سؤال برای تشخیص
مفعول مستقیم جواب «چه چیزی را؟»
مفعول غیرمستقیم جواب «به چه کسی؟»
یک مفعول
They played soccer.
چه چیزی را بازی کردند؟ فوتبال. یک مفعول.
دو مفعول
They sent him a postcard.
چه چیزی؟ کارتپستال. به چه کسی؟ به او.
💡 کدام ترتیب طبیعیتر است
اگر مفعول غیرمستقیم ضمیر یا کوتاه باشد، اول میآید:
He gave me the book. ✅
اگر بلند باشد، آخر میآید:
He gave the book to whoever wanted it. ✅
💡 درس مرتبط
برای جزئیات بیشتر، مقالهی مفعول مستقیم و غیرمستقیم و افعال دو مفعولی را ببینید.
رابطه با مجهول
این مهمترین کاربرد عملی این مقاله است. مجهول یعنی مفعول را فاعل کنیم — پس اگر مفعولی نباشد، مجهولی هم نیست.
متعدی — مجهول میشود
The cat caught the mouse. → The mouse was caught.
مفعول the mouse فاعل شد.
لازم — مجهول نمیشود
She slept. → She was slept.
مفعولی نیست که فاعل شود. بیمعنی است.
❌ The accident was happened yesterday.
✅ The accident happened yesterday.
فعل happen لازم است و مجهول نمیشود.
❌ He was died last year.
✅ He died last year.
فعل die لازم است.
❌ The problem was occurred.
✅ The problem occurred.
فعل occur لازم است.
💡 سه فعلی که همیشه اشتباه مجهول میشوند
happen · die · occur
هر سه لازماند. در فارسی «رخ داده شد» و «فوت شد» میگوییم و همین باعث خطا میشود.
برای مجهول کامل، افعال مجهول را ببینید.
اشتباهات رایج فارسیزبانها
❌ The accident was happened.
✅ The accident happened.
خطای ۱ — happen لازم است.
❌ He was died last year.
✅ He died last year.
خطای ۲ — die لازم است.
❌ I explained him the rules.
✅ I explained the rules to him.
خطای ۳ — explain مفعول غیرمستقیم را بدون to نمیگیرد.
❌ She said me the news.
✅ She told me the news.
خطای ۴ — say این ساختار را نمیگیرد، tell میگیرد.
❌ He gave to me a book.
✅ He gave me a book.
خطای ۵ — با ضمیر، to لازم نیست.
❌ I discussed about the problem.
✅ I discussed the problem.
خطای ۶ — discuss متعدی است و about نمیخواهد.
❌ She married with him.
✅ She married him.
خطای ۷ — marry متعدی است و with نمیخواهد.
💡 فعلهایی که حرف اضافه نمیخواهند
این فعلها در انگلیسی مستقیم مفعول میگیرند، ولی در فارسی حرف اضافه دارند:
discuss — دربارهی چیزی بحث کردن
marry — با کسی ازدواج کردن
enter — وارد جایی شدن
answer — به چیزی جواب دادن
approach — به چیزی نزدیک شدن
همه بدون حرف اضافه میآیند.
تمرین
📝 نوع فعل یا تصحیح جمله
آزمون
در حال بارگذاری آزمون…
سؤالات متداول
درسهای مرتبط و ادامهی یادگیری
📚 مسیر ادامهی یادگیری این درس
مشاوره رایگان و تخصصی سلامزبان
در انتخاب دوره، تعیین سطح یا مسیر یادگیری گرامر سؤال دارید؟
🎓 مشاهده کلاسهای آموزش آنلاین
بعد از ورود به لینک، در بخش سرفصلها دروس رایگان ۱ و ۶ را ببینید